WPŁYW RUCHU ORAZ GIER I ZABAW NA ROZWÓJ DZIECKA
[Rozmiar: 10985 bajtów]

 

            W ostatnich dziesięcioleciach ludzie pochłonięci są troską o wygodniejsze życie. Technika ułatwia człowiekowi życie, czyni je bardziej wydajnym ale eliminowanie pracy fizycznej spowodowało, iż aktywność ruchowa ludzi jest mocno ograniczona. Udogodnienia cywilizacyjne, środki komunikacji, komputeryzacja oraz środki masowego przekazu, szczególnie telewizja zabierają młodemu człowiekowi coraz więcej wolnego czasu i zmuszają go do siedzącego trybu życia. Wśród młodzieży szkolnej plagą stają się coraz częściej występujące u dzieci i młodzieży wady postawy ciała. Rozwój zaburzeń i chorób spowodowanych siedzącym trybem życia, zmniejszoną aktywnością ruchową dokonuje się powoli. Choroby te ujawniają się często dopiero w wieku dojrzałym w postaci ciężkich i groźnych dla życia objawów, jak: zawału, wylewu krwi do mózgu, choroby wieńcowej serca, miażdżycy, cukrzycy itp. Wiele tych groźnych chorób zaczyna się dość wcześnie, często w pierwszej dekadzie życia. Zwiększona i systematyczna aktywność ruchowa człowieka może łagodzić bądź usuwać występowanie wielu czynników chorobotwórczych. Przywrócenie pracy fizycznej, uprawianie sportu i turystyki, rekreacja fizyczna, zintensyfikowane wychowanie fizyczne, a także wszelka aktywność ruchowa w formie codziennych dawek profilaktycznych staje się dzisiaj koniecznością. Doskonałą okazję dostarczania dzieciom i młodzieży odpowiedniej dawki ruchu stwarzają zajęcia wychowania fizycznego w szkole, a także sport i rekreacja w ramach zajęć pozalekcyjnych oraz aktywnie spędzony czas z rodziną.

            To jakim staje się dojrzały człowiek zależy od wielu czynników, m.in. od aktywności ruchowej. Stwierdzono, że pod wpływem wysiłku fizycznego zachodzą określone, pozytywne zmiany w składzie krwi: wzrasta liczba erytrocytów, ilość hemoglobiny w krwinkach, podnosi się wydolność fizyczna człowieka. W układzie sercowo – naczyniowym zachodzą zmiany przystosowawcze do pracy fizycznej, usprawnia się krążenie obwodowe. Polepsza się wentylacja płuc. Aktywność ruchowa może intensyfikować rozwój fizyczny, pracę gruczołów wewnętrznych, obniżać poziom cholesterolu. Systematyczna praca fizyczna wpływa na zwiększenie masy mięśniowej (zapobiega otyłości). Ruch, ćwiczenia siłowe oraz sposób odżywiania są najważniejszymi czynnikami modelującymi budowę i czynności mięśni. Systematycznie uprawiane ćwiczenia fizyczne usprawniają czynności układu nerwowego, korzystnie wpływają na odporność organizmu. Wysiłek fizyczny, nawet dość intensywny, powoduje odprężenie i wypoczynek. Poprzez ćwiczenia fizyczne można też wpłynąć na kształtowanie prawidłowej postawy ciała, odpowiednio kształtować układ ruchowy, korygować już zaistniałe wady lub przynajmniej zapobiegać dalszemu ich nasilaniu się.

Prawie dwa i pół tysiąca lat temu Arystoteles powiedział, że „nic tak nie rujnuje człowieka, jak ciągły bezruch”.

               Jednym z elementów zdrowego stylu życia jest aktywność fizyczna. Bez aktywności fizycznej niemożliwe jest zachowanie oraz pomnażanie zdrowia. Do aktywności fizycznej zalicza się prace domowe, zawodowe, a także ćwiczenia fizyczne, zabawy i gry ruchowe.

Powszechnie wiadomo, że zabawa nieodłącznie towarzyszy dziecku. To w niej kształci się i przejawia potrzeba oddziaływania na świat. Wśród wielu różnorodnych zabaw i gier dość łatwo można odróżnić grupę gier i zabaw ruchowych. Cechą charakterystyczną dla tej grupy jest występująca zawsze, ale o różnym nasileniu, aktywność ruchowa, która w istotny sposób wpływa na rezultat działania. Uczestniczenie w tych formach ruchu powoduje:

- polepszanie stanu zdrowia

- rozwijanie sprawności fizycznej

- oddziaływanie wychowawcze 

      Zabawy to taki rodzaj aktywności, w którym dominują naturalne formy ruchu: marsze, biegi, czworakowanie, rzuty, skoki, a zasady i przepisy w nich obowiązujące są proste. Jeśli w zabawach będzie wprowadzona rywalizacja, to powinna mieć charakter indywidualnego współzawodnictwa o to, kto najlepiej, najszybciej lub najładniej wykona ćwiczenie. Uczestnicy mogą stanowić jeden zespół, mogą też być podzieleni na mniejsze grupy.

      Gra jest wyższą formą zabawy, w której wszyscy uczestnicy wykonują jednakowe zadanie, chociaż nie zawsze  w tym samym czasie. Ponadto w grach ruchowych występują drużyny i kapitan.

     Aktywność ruchowa  podczas zabaw i gier wpływa korzystnie na odprężenie nerwowo – psychiczne. Stosowanie różnorodnych ruchów sprawia przyjemność i usprawnia organizm. Stosowanie naturalnych ruchów, takich jak biegi, rzuty, skoki, sprzyja prawidłowemu funkcjonowaniu całego organizmu. Pobudzone do większej aktywności układy krążenia i oddychania np. przyśpieszają przemianę materii, regenerują siły, powodują przypływ energii i chęć do dalszej nauki czy pracy.

     Poprzez zabawy i gry możemy przygotować dzieci nadpobudliwe (niespokojne, impulsywne, z dużą zmiennością nastrojów) do poprawnych kontaktów z grupą, dostosowania swego zachowania do wymagań środowiska, przyswajania pewnych zasad postępowania itp.

     Dla dzieci otyłych szczególnie zalecane są zabawy i gry umożliwiające zaangażowanie emocjonalne. Usprawnienie dotyczy nie tylko ich aparatu ruchowego, ale ma również zapobiegać stresom i kompleksom, na jakie są one często narażone.

     Zabawy i gry kompensacyjno – korektywne, dające satysfakcję, sprawiające przyjemność i powodujące odprężenie psychiczne wskazane są dla dzieci z niedorozwojem motoryki ( z zaburzeniami w napięciu mięśniowym, koordynacji i równowagi). Wymagają one również ćwiczeń i zabaw indywidualnych, poprawiających niezborność ruchową lub zapobiegających powstawaniu wad postawy.

      Gry i zabawy ruchowe bazują w ogromnej części na naturalnych formach ruchu, takich jak: biegi, rzuty, skoki, dźwiganie, mocowanie, czworakowanie itp., angażują duże grupy mięśniowe, podnoszą sprawność ogólną i doskonalą umiejętności ruchowe. Można za ich pomocą wpływać na poprawę siły, szybkości, zwinności, skoczności, wytrzymałości, zręczności. Wielkie bogactwo ruchów w zabawach i grach decyduje o tym, że odgrywają one podstawową rolę w wychowaniu fizycznym i rekreacji oraz wspomagającą w zajęciach  sportowych. Dostosowane do wieku, poziomu sprawności, umiejętności i zainteresowań zabawy i gry mogą zastąpić inne, często nużące, ćwiczenia. Nauczanie lub doskonalenie umiejętności ruchowych w tej formie powoduje naturalne, swobodne wykonywanie ruchów oraz stwarza możliwość szybkiego oswajania się ze sprzętem i środowiskiem. Akceptowane przez dzieci i młodzież ułatwiają przygotowanie do uprawiania różnych dyscyplin sportowych. Bardzo dobrze pomagają w podnoszeniu ogólnej sprawności oraz opanowaniu i doskonaleniu elementów technicznych. Radość i atrakcyjność, które towarzyszą zajęciom prowadzonym  w  tej  formie, sprzyjają  niewymuszonej  przez  prowadzącego intensywności.

 A już dawno dowiedziono, że im większe zainteresowanie, tym lepsze rezultaty w rozwoju sprawności i umiejętności ruchowych.

        Należy zaznaczyć, że zabawy i gry ruchowe w istotny sposób mogą wpływać na osobowość uczestników. W zabawach dziecko zaczyna kształtować swoje zdolności umysłowe: spostrzeżenia, wyobraźnię, pamięć, uczucia i wolę. Uczy się wrastać w społeczność i środowisko. Podporządkowuje się przyjętym zasadom, które mobilizuje je do dokładnego wykonywania zadania. W sposób niewymuszony można przybliżyć mu świat i wartości ludzi dorosłych  oraz określony system zasad moralnych, takich jak: odpowiedzialność, uczciwość, sprawiedliwość, obowiązkowość, karność, umiejętność współżycia i współdziałania w zespole. Przez udział – w dobrze zorganizowanych zabawach– kształtuje się odpowiednie cechy charakteru: opanowanie, wytrwałość, koleżeństwo. Nauczyciel poznając wychowanka, może kształtować wiele pozytywnych cech oraz tłumić cechy niepożądane. Zajęcia takie wpływają także na umiejętności radzenia sobie w różnych sytuacjach, rozwijają zaradność niezbędną w życiu codziennym.

Można więc z całą mocą stwierdzić, że zabawy i gry są uniwersalnym środkiem wychowawczym i od właściwie prowadzonych zajęć w tej formie możemy oczekiwać ogromnych korzyści.

 

 

                                                                                                  Beata Stopow

                                                                                 Nauczyciel wychowania fizycznego